Next Culture artikel in het magazine Computers op School

NextCulture: kritisch omgaan met nieuwe technologie

We kunnen zelf onze digitale cultuur vormgeven”

door: Erik Ouwerkerk

Verschenen in: computersopschool.nl

Welke invloed heeft technologie op ons leven en hoe verandert het de manier waarop we tegen onszelf en de inrichting van onze samenleving aankijken? Naar welke digitale cultuur willen we eigenlijk toe? Het (onderwijs)project NextCulture zoekt en vindt antwoorden op het Globe College in Utrecht en het Hondsrug College in Emmen.

“Technologie is geen onvermijdelijk verschijnsel, het is geen natuurlijk fenomeen uit Silicon Valley waar wij maar mee moeten dealen. We kunnen zelf bepalen of en waartoe we producten en diensten gebruiken, en we kunnen onze maatschappij zelf vormgeven door zelf dingen te maken en te bedenken,” aldus Jelle van der Ster, algemeen directeur van Setup, een stichting die met kunstprojecten streeft naar een digitaal bewust en kritisch publiek. In samenwerking met de penvoerder van het project, Rotslab Coöperatie – een netwerk gericht op social design en co-creatie- en het Cultuurparticipatiefonds is het onderwijsproject NextCulture opgericht. Doel is dat vmbo-leerlingen kritisch en zelfsturend met technologie leren omgaan.

Mindset

“Met drones kun je mensen overal bespioneren terwijl de vliegende objecten op zijn beurt jou weer in de gaten houden. Willen we wel naar zo’n samenleving, of is het goed als er wetten zijn die dit kunnen voorkomen? Dat zijn bij uitstek vragen voor de generatie die nu op school zit,” stelt Eva Vesseur, die zich met de onderwijstak van Setup betrokken is bij NextCulture. Van der Ster: “Dit is jullie wereld, bouw zelf aan je toekomst, denk mee, laat je stem horen in het maatschappelijk debat. Die mindset willen we (helpen) creëren.”

Vernieuwd VMBO

De aanpak van het project past goed bij het Vernieuwd VMBO waarin projectmatig onderwijs een grotere rol krijgt en probleemoplossend vermogen en burgerschap verweven worden door het schoolprogramma heen. Het praktische en behapbare karakter leent zich bovendien uitstekend voor het middelbare schooltype. Er zijn vier thema’s die richting geven aan de vakoverstijgende leerdoelen: identiteit, maatschappij, erfgoed en actueel debat. Aangezien geen school hetzelfde is, zullen ook de thema’s op unieke wijze worden uitgewerkt. Het Hondsrug College in Emmen bijvoorbeeld printte hunebedden in het kader van cultureel erfgoed (als ik het me goed kan herinneren?). In Utrecht daarentegen wordt het schoolgebouw verbouwd. Het geeft leerlingen daar de gelegenheid mee te denken over de inrichting ervan. “Daarmee komt de identiteit van de school en de scholieren centraal te staan,” aldus Van der Ster.

Experiment

“Rekening houden met de cultuur van de school bepaalt de kans van slagen,” aldus Vesseur. “De teamleider, docent beeldende kunsten en de cultuurcoördinator in Utrecht bijvoorbeeld wilden werken aan concentratie en divergent denken. We stelden een plan samen om die doelen te bereiken. Door het autonoom en kritisch vermogen dat NextCulture centraal stelt heeft dat soms tot gevolg dat de tieners door experiment uit hun comfort-zone worden gehaald. Niet alles van minuut tot minuut bepalen dus, en niet telkens hetzelfde materiaal neerleggen in het technieklokaal. Of juist in een ander lokaal gaan zitten. Een groep scholieren ging naar Rotterdam: “Ze kregen een blanco schetsboek mee, verder mochten ze het zelf bepalen. ‘He, laten we naar die brug gaan’ krijg je dan. Door ze wat meer los te laten krijg je soms veel meer gedaan dan een met een verplichte opdracht, ” vindt Vesseur.

Midden

Zo zoeken scholen en NextCulture steeds naar het midden: tussen kaders en invulling maar ook tussen zelfstandig werken van de docenten en steun van het onderwijsinitiatief. Vesseur: “De docenten moeten de omgang met technologie en digitale cultuur straks zelf vorm kunnen geven, maar tegelijkertijd steunen we ze nu en kunnen ze bij ons terecht voor advies. Over VR bijvoorbeeld. “Die VR-brillen, dat is nu een hot item dus daar willen veel scholen wat mee doen. Waar kun je het voor inzetten en wat leren de kinderen daarvan? Dat is een belangrijke vraag, want wat beklijft als straks ‘the next big thing’ weer aan de deur klopt?”

Teachers’ teacher

Zo geeft de organisatie niet alleen dat zetje in de rug dat docenten verleidt de 3d-printer vanuit de bezemkast toch een keer een vaste plek te geven in de klas, maar leert het docenten ook vooral vragen stellen over wat technologie voor de school kan betekenen. Het project is halverwege de tweejarige pilotfase. “Daar leren we van en volgend jaar zullen we white papers (met de visie en werkwijze) presenteren voor het onderwijs,” aldus de Ze blijven dan beschikbaar voor vragen, workshops en brainstorms. In de woorden van Van der Ster: “Wij zijn de teachers’ teacher.”

Meer informatie over het project is te vinden op de website: nextculture.rotslab.nl